به سپیدی برف، به سرخی انار

به­ندرت ممکن است، نخستین اثر هنرمند یا نویسنده­ای، قابل توجه از کار­در­بیاید، چه برسد که بتواند به صدایی متفاوت و اثرگذار تبدیل شود و با هویتی مشخص و متمایز، مخاطب را سر شوق بیاورد. «به سپیدی برف، به سرخی انار» چنین کتابیست. زینب نیکخواه آزاد در جایگاه نویسنده و تصویرگر، اثری را خلق کرده که با قلب و روح خواننده­ی خود ارتباط برقرار می­کند و شاعرانگی­اش، در کنار مفاهیم عمیق طرح شده، دست مخاطب را می­گیرد تا به مرتبه ای بالاتر از درک فلسفه­ی زندگی رهنمون شود.

«انتخاب»، مضمون و بن­مایه­ی اصلی این اثر مخصوص گروه سنی «ج» را می­سازد: نکته­ای پنهان در زندگی روزمره­ی کودکان ده و یازده ساله. اغلب این بچه­ها از قدرت و تأثیر انتخاب­های خود غافلند. به نظرشان راهی جز اجرای دستورات بزرگترها ندارند: ناچارند به مدرسه بروند، ساعت خواب و بیداری­شان حتی در تعطیلات را بر­اساس صلاحدید خانواده تنظیم کنند و… در­حالی­که دایره­ی این مفهوم بسیار گسترده­تر است، از کوچکترین رفتارها شروع می­شود و به­تدریج اتفاقات آینده را می­سازد.

دانه­های برف در ابتدای کتاب و آدم­برفی در ادامه­ی آن، دائم در حال «انتخاب» هستند و با عاقبت­اندیشی، نتیجه را توضیح می­دهند. نویسنده­ با استفاده از تجربه­ی مستقیم سال­ها کار با کودکان، با زیرکی این نکات را طرح­ می­کند و با تصاویری زیبا و متفاوت از زاویه دید معمول، نگریستن به دنیا را به عملی هیجان­انگیز تبدیل می­کند. او خیلی چیزها را به ذهن خلاق مخاطب خود که در پایان دوره­ی کودکی قرار گرفته، وا­می­گذارد تا ارتباط او را با متن افزایش دهد. مثلاً از «دخترک» اطلاعاتی نداریم، ­جز­این­که کلاه منگوله­دار صورتی برسرکرده و به­محض رسیدن، پوست پرچین و چروک درخت را در آغوش می­گیرد.

خانم نیکخواه­آزاد، شاعرانه ترین آدم­برفی دنیا را می­سازد و به او امکان می­دهد تا بین داشتن قلب و خاص­ترین آدم­برفی زمستان شدن انتخاب کند. او برخلاف پیش­داوری­های رایج این روزهای والدین، از کودک نمی­خواهد همانی شود که او در موقعیت فرد با­تجربه صلاح می­بیند. ادم­برفی خودش به این نتیجه می­رسد که بهتر است قلب داشته باشد و می­گوید: «تو حتی اگر من را خاص­ترین آدم­برفی زمستان هم بکنی، روز آب شدن می­رسد و من؛ فقط یک زمستان فرصت دارم، قلب داشته باشم و با تو دوست باشم.» و به این شکل، نخستین اثر این فارغ­التحصیل رشته­ی طراحی­صنعتی، تابلویی هنرمندانه از ستایش دوستی رابه نمایش در­می­آورد.

کوتاهی زندگی به جای غم­انگیز بودن، به عمق و غنای آن می­افزاید و کودک مهر­­ورزی به تمام موجودات را می­آموزد.

اگر تمام ویژگی­های گفته­شده برای «به سپیدی برف، به سرخی انار» را در کنار چاپ نفیس بر روی کاغذ گلاسه، جلد گالینگور و تصاویری هم­راستا با مفاهیم قرار دهیم، می­بینیم که با اثری متمایز در حوزه­ی کودک مواجهیم. کتابی که می­تواند سرآغاز تفکر اصیل برای بچه­ها باشد و به دغدغه­ها­ی والدین درمورد زندگی معنوی و اخلاقی آنان پاسخ دهد و حتی به بزرگترها تلنگر بزند تا در اهداف خود بازنگری کنند.